Blog

ژنتیک سرطان 1

by انکوژن in اکتبر 23, 2016

 

ژنتیک سرطان 1

سرطان در نتیجه تقسیم غیرقابل کنترل سلول‌ها به‌وجود می‌آید که در اثر عوامل محیطی و اختلال‌های ژنتیکی به‌وجود می‌آید. چهار دسته از ژن‌های کلیدی که در هدایت یاخته‌های سرطانی نقش دارند، شامل ژن‌های توده‌زا (آنکوژن‌ها)، ژن‌های مهارکننده توموری، ژن‌های ترمیم‌کننده و ژن‌های مرگ، برنامه‌ریزی شده هستند. چنانچه یک جهش ژنتیکی در آنها تولید شود، یاخته‌های طبیعی از مسیر خود خارج می‌شوند و تحت‌تأثیر جریان‌های جدید قرار می‌گیرند که به‌سوی یاخته‌های  سرطانی شدن پیشرفت می‌کنند.

بافت‌های سرطانی به 6 گروه تقسیم می‌شوند:

 خون، غدد لنفاوی، سارکوما (بدخیمی یاخته‌های بافت همبندی)، کارسینوما (بدخیمی یاخته‌های بافت پوششی)- سلول‌های جنینی- سلول‌های جنسی. سرطان یک بیماری است که روابط و نظم بین سلولی را مختل می‌کند و باعث نافرمانی ژن‌های حیاتی و کلیدی می‌شود. این بی‌نظمی‌های مولکولی در چرخه تقسیم سلولی اثر دارند و منجر به ناکامی در تمایز یافتن سلول‌ها می‌شوند

ژن‌های کلیدی که معیوب می‌شوند و عملکرد آنها تغییر می‌کنند، به چهار گروه تقسیم می‌شوند.

1. ژن‌های توده‌زا

پروتوآنکوژن‌ها (ژن‌های توزده‌زا پیش از جهش) در حالت طبیعی مسئول تنظیم تقسیم و رشد سلول ها می‌باشند. هنگامی که جهش ژنتیکی پیدا می‌کنند، به نام آنکوژن نامگذاری می‌شوند که بیان ژنی آنها خیلی بالاست.

genetic-saratan1

1.      آنکوژن، نوعی ژن جهش یافته است که عملکرد یا بروز تغییر یافته‌ی آن موجب تحریک غیرطبیعی تقسیم و تکثیر سلولی می شود.

2.       آنکوژن ها اغلب نتیجه‌ی جهش های فعال کننده هستند، که با تحریک تکثیر سلولی، افزایش خون رسانی به تومور و مهار آپوپتوز، زمینه ی سرطانی شدن سلول‌ها را فراهم می آورند.جهش فعال کننده می تواند در خود آنکوژن، در عناصر تنظیم کننده ی آن و یا حتی در تعداد نسخه های ژنومی آن باشد، که می تواند به عملکرد تنظیم نشده یا بروز مفرط فرآورده ی آنکوژنی بیانجامد. آنکوژن ها اثری غالب در سطح سلولی دارند، یعنی وقتی یک آلل جهش یافته ی منفرد فعال شود یا بروز مفرط پیدا کند، برای تغییر دادن فنوتیپ سلول از طبیعی به سرطانی، کافی است.تاکنون، بیش از یکصد نوع انکوژن شناسایی شده است.

 تغییرهای ژنتیکی که موجب تولید آنکوژن‌ها و اختلال‌های ژنتیکی می‌شوند،‌ عبارتند از :

  1. جابجایی کروموزومی، مانند ژن Bcr و ژن توزده‌زا Abl در سرطان مزمن خون
  2. جهش نقطه‌ای ژن‌ها، مانند ژن Ras در سرطان روده بزرگ
  3. حذف ژن‌ها مانند ژن Erb-B در سرطان سینه خانم‌ها
  4. تقویت ژن‌ها مانند ژن N-myc در سرطان سلول‌های عصبی کودکان
  5. فعالیت الحاقی ژن‌ها مانند ژن C-myc در سرطان حاد خون

سرطان مزمن خون بیشتر در سنین بالا اتفاق می‌افتد. شامل تعویض ترکیب ژنتیکی دو کروموزوم 22 و 9 می‌باشند که منجر به تولید یک بیومارکر به نام (ph1) که در 95 درصد این بیماران دیده می‌شود که به تشخیص درست نوع بیماری کمک مؤثری می‌نماید. اتصال ژن Bcr به ژن توده‌زا Abl باعث به‌وجود آمدن ترکیب جدید ژنی می‌شود که پروتئین به‌دست آمده و ساخته شده از آن ویژگی Protein Kinase را دارد. در سال 1990، شکل فضایی و سه بعدی این آنزیم مشخص و داروی Gleevec به‌وسیله سازمان دارو و غذای آمریکا تصویب شد.

genetic-saratan2

این دارو به نام Gleevec یا Imatinib می‌باشد که از ترکیب شیمیایی 2-Pheny-Amino-Pyrimidine ساخته شده است. مکانیسم عمل این دارو به این روش است که به جایگاه فعال آنزیم مزبور می‌چسبد و باعث جلوگیری از فعالیت این آنزیم می‌شود که سرانجام منجر به پایان رشد سلول سرطانی می‌شود. این اولین داروی ضدسرطانی است که تنها آنزیم سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد. این دارو همچنین روی تومورهای دستگاه گوارش و دستگاه تولید مثل هم مؤثر بوده است و آنزیم‌های تولید شده به‌وسیله ژن‌های Erb-B و Kit و EGFR را هدف قرار می‌دهد.

انکوژن

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *